'Dit boek is de ultieme ode aan mijn vader'

17 mei 2011 | De Morgen | Lander Deweer 

Brussel l Eén jaar nadat Bobbejaan Schoepen definitief die berg is opgeklommen, stelt zoon Tom Schoepen het boek Bobbejaan voor. 'Geen hagiografie, wel een persoonlijke ontdekkingsreis door het leven van mijn vader.' Vormgegeven door fotograaf Stephan Vanfleteren, opgeluisterd door de kwinkelerende kleindochter. 'Zijn longen zijn leeg, zijn charisma is springlevend.'

17 mei 2010: Bobbejaan Schoepen, oervader van de Vlaamse entertainers, beklimt voor het laatst die berg. Bobbejaanland, 16 mei 2011: uit de boxen schalt 'De lichtjes van de Schelde', op de Speedy Bob krijst een rits schoolkinderen hun eerste lentekriebels uit en in de Saloon troepen tientallen Bobbejaanvrienden samen. Van Will Ferdy tot Luc Janssen, van Liliane Saint Pierre tot Herman Selleslags. Iedereen heft het glas. Als Gregory Frateur, flegmatieke frontman van rockband Dez Mona, op verstommende wijze 'Je me suis souvent demandé' nieuw leven inblaast, lipt Josée Schoepen mee. Bedeesd maar trefzeker. Niet als enige.

Aanleiding van het samenzijn: de voorstelling van Bobbejaan, "het ultieme Bobbejaanboek". Eén jaar nadat Bobbejaan Schoepen zijn laatste levensbladzijde omsloeg, presenteert uitgeverij Kannibaal 208 nieuw te ontdekken pagina's. Opgesteld door zoon Tom Schoepen, vormgegeven door fotograaf Stephan Vanfleteren. "Dit boek moet een totaaloverzicht bieden van een totaalartiest , een volbloed entertainer, een man en een vader", zegt Tom, de benjamin van Schoepens kroost. "Een ultieme ode aan mijn vader. Geen hagiografie, en ook geen wiedergutmachung, wel een ontdekkingsreis door het leven van Bobbejaan, geschreven vanuit mijn persoonlijk vertelperspectief."

Catacomben

Van de vergeelde jaren '50-foto's van Bobbejaan in Congo over krantenknipsels met ronkende koppen als "Bobbejaan Schoepen wordt wereldvedette" tot het iconische portret dat Stephan Vanfleteren op het sterfbed van 'De jodelende fluiter' maakte: bladeren in Bobbejaan voelt aan als snuisteren in de catacacomben van een rijk gevuld leven. Nooit onkies, immer ontwapenend. Ontzag, passie en liefde spatten er van af. Niet alleen van het boek, ook van zoon Tom.

'Dit boek moet een totaaloverzicht bieden van een totaalartiest , een volbloed entertainer, een man en een vader'
"Zeer pakkend zijn de laatste hoofdstukken natuurlijk", zegt hij. "Ik heb mijn vader in zijn laatste levensjaren gevolgd voor een documentaire die ik wil maken. Onbewust heb ik zo zijn laatste woorden gefilmd. Heel intens. Ze zijn te lezen in het boek."

De authenticiteit van Bobbejaan Schoepen weergeven en zijn levenswerk vastleggen, binnen het eerste jaar na zijn heengaan. Zo luidde de opdracht van Schoepen en Vanfleteren. Aartsmoeilijk. Tegen de stroom van een sluimerend rouwproces in. "Voor Bobbejaan werden 2.750 foto's, 1.200 brieven en artikels, 15 affiches, 180 partituren en 250 lp's en singles geïnventariseerd", zucht Tom. Een proces vol moeilijkheden en verrassingen. "Ik zat volop in een periode waarin ik afstand moest nemen van de emoties die ik in de laatste levensfase van mijn vader had doorgemaakt. Maar bij het maken van dit boek werd ik er opnieuw ten volle in gekatapulteerd. Al die emoties heb ik in dit boek proberen te kanaliseren."

Emoties kanaliseren, emoties losweken. Dat doet ook Femke Ganzeboom, de 22-jarige kleindochter van Bobbejaan, wanneer ze 'Monsieur le vagabond' herinterpreteert. Begeesterd door wijlen grootvader, bijgestaan door Tom Pintens. "Ik weet nog dat ik als zesjarige met opa op het podium stond om 'Paardenmolen' te zingen", zegt Femke achteraf. "Hij spoorde mij ook altijd aan om hard te blijven oefenen en om gitaar te leren."

Pioniersgeest

Streng, rechtvaardig, inspirerend. Zo herinnert Ganzeboom, anno 2011 studente aan de Antwerpse jazzacademie, haar grootvader. "Als jong meisje was ik altijd geïntimideerd, maar uiteindelijk heb ik heel veel van hem opgepikt", zegt ze. "Ik ben de enige in de familie die nog gitaar speelt, spijtig dat hij het niet meer mag meemaken. Ik heb veel van hem geleerd. Net voor zijn dood adviseerde hij me bijvoorbeeld nog om twee noten hoger te zingen. Dat heeft me effectief een stap vooruit doen zetten als zangeres."

Na het optreden van kleindochter Femke zet ook Josée Schoepen enkele stappen vooruit. Jarenlang was ze de sterke vrouw achter de vedette, het anker in het nomadenleven van de cowboy uit Boom. "Dit boek is een fantastische hulde. Mijn man, vandaag jarig, kon niet beter vereerd worden", zegt Josee. "Tom, onze pa zou heel fier geweest zijn!"

Na de officiële ceremonie legt Josée even de signeerpen aan de kant. "Dankzij het maken van dit boek heb ik de Bobbejaan van voor mijn tijd opnieuw ontdekt", glundert ze. "Hij was immers al een vedette voor ik hem leerde kennen. Ik ben het voorbije jaar terug gegaan tot in 1943. Vooral zijn sterke pioneersgeest en zijn enorme geestdrift, overgenomen van de Amerikanen na de bevrijding, hebben mij verrast. Net als de foto's van zijn reizen naar Indonesië. In de veldhospitaals zong hij daar voor de gekwetste soldaten een liedje. Tot vlak voor zijn dood heeft hij mij daar zo vaak over verteld!"

'12/3/1976, Bobbejaan Schoepen'. Datum en naam ingenaaid in het strakke, blauwe pak van Tom Schoepen. "Nog maar pas gekregen van mijn moeder", vertelt Tom trots. "Door het maken van dit boek heb ik alleen maar meer respect voor mijn vader gekregen. Een heleboel archiefmateriaal ging over de artiest Bobbejaan of een optreden uitverkocht was of niet, of de zaal voldoende verwarmd was: alles heeft hij bijgehouden."

Naast die map en de map 'zakenman, bezieler van Bobbejaanland' was er echter ook een persoonlijke map. "Nota's, moppen, brieven: ook dat wilden we aan bod laten komen", zegt Tom. "Alles bij de totstandkoming van dit boek speelde zich immers af in de persoonlijke levenssfeer. Gelukkig kon ik mij baseren op de biografie die ik eerder al had geschreven en die ik verder heb verfijnd door de gesprekken die ik tussen 2005 en 2010 met mijn ouders heb gevoerd."

Bobbejaan: verankerd in het leven, nu ook verankerd op de bovenste lade van de boekenkast. Of zoals Stephan Vanfleteren, met knik in de forse stem, zei: "Zijn longen zijn leeg, maar zijn charisma is springlevend. Een cowboy sterft nooit."

Bobbejaan is vanaf vandaag verkrijgbaar.
Winkelprijs: 49,00 euro.
Luxe-editie, met exclusief beeld- en geluidsmateriaal en ingebonden in paardenhaar: 495 euro.

——————————————————
© 2011 De Persgroep Publishing
Artikelinformatie
Datum publicatie: 17 mei 2011
Bron: De Morgen