BOBBEJAAN UPDATES

Muzikant, Auteur, Componist, Zanger en Entertainer, Stichter en bezieler van Bobbejaanland

Heimwee naar Het Plezantste Land (De Tijd)

19/02/2011

HEIMWEE NAAR HET PLEZANTSTE LAND.
Met de zonen van Bobbejaan op zoek naar de vergane glorie van het familiepark.



Geruchten doen de ronde dat de familie Schoepen Bobbejaanland, het pretpark van wijlen hun vader, wil terugkopen van de Spaanse pretparkengroep Parques Reunidos. Achter dat schijnbaar banale nieuwsje gaat een intrigerend verhaal schuil van familiebedrijven en multinationals. En van onvervalste weemoed om vergeten roots.

Ine Renson, Lichtaart
19 feb 2011 - DE TIJD
-----------------

Als u van de babyboomgeneratie bent, heeft u het misschien nog gedaan. Met grote ogen zitten staren naar de show van Vlaanderens jodelende cowboy Bobbejaan Schoepen. U was misschien een van de velen die met de bus afzakten naar Lichtaart, om in de tot de nok gevulde variétézaal van Bobbejaanland mee te brullen met 'De lichtjes van de Schelde' en 'Café zonder bier'.

(Eerste graafwerken 1960) Of misschien bent u van de generatie daarna. En heeft u nog fijne herinneringen aan die schoolreis naar het Plezantste Land, zoals de geestelijke vader Bobbejaanland noemde. Het pretpark met westernallures was een must voor Belgische scholen en gezinnen. En zelfs voor die van ver daarbuiten. Wie naar het familiepark afzakte, werd gegrepen door een onweerstaanbare opwinding. Het rook er naar showbizz en vertier.
Vandaag stap ik met Jacky en Tom, twee van de vijf kinderen Schoepen, door het verlaten park. De rollercoaster draait niet, de paardenmolen staat stil. Het pretpark ligt erbij als een verstilde relikwie. Winterstop. Tijd voor een fikse onderhoudsbeurt. Het grote klaarstomen voor het seizoen dat stilaan lonkt.
Een gesloten pretpark voelt altijd onwezenlijk aan. En toch. Hier wordt dat gevoel versterkt door een zweem van ontgoocheling. Ligt het aan het kindergeheugen dat een herinnering altijd wat meer glans geeft? Of is er toch meer aan de hand? Tegen een gevel hangt het afgebladderde logo van het park - een statige J met een uitbundige B ertegenaan gevleid. Muurtjes kunnen dringend een lik verf gebruiken. En waar is dat beeld van Bobbejaan naartoe?
Die sierlijke maar verloederde letters van het logo onthullen meer dan je zou denken. De J staat voor Josée, de vrouw van Bobbejaan en jarenlang de motor achter Bobbejaanland. De mooie moeder des huizes, die haar gezin van vijf kinderen combineerde met de strakke regie van het familiepark. De B is van Bobbejaan, van frivoliteit en uitbundigheid. De levende attractie die klanten aanzoog als een magneet en het zakelijke instinct van zijn vrouw moeiteloos aanvulde. Zoals alleen een koningskoppel dat kan.

Wereldster

Begin jaren zestig. De Kempense countryzanger Bobbejaan Schoepen stond aan het toppunt van zijn roem. Een wereldster was hij, de eerste die we ooit hadden gehad. Toen Jacques Brel nog door het grote publiek moest worden ontdekt, stond de Vlaamse cowboy al te jodelen in de Grand Ole' Opry in Nashville, de thuishaven van Johnny Cash. Avond na avond speelde hij met vertaalde versies van 'Café zonder bier' en 'Ik heb eerbied voor jouw grijze haren' de grootste zalen plat in Duitsland, Amerika, Engeland en Congo. Het waren de tijden dat Schoepen in Amerika een studio deelde met Elvis, dat Toots Thielemans in zijn begeleidingsband zat en Jacques Brel zijn voorprogramma verzorgde.

Tot de Vlaamse King genoeg kreeg van al dat toeren. Hij had inmiddels het fotomodel Josée Jongen gestrikt en was het leven in hotelkamers beu. Hij wilde zich settelen en een gezin stichten. In 1959 had hij in de Kempische vallei van de Kleine Nete een stuk moerasgrond van 30 hectare gekocht. Met vage plannen daar ooit een boerderij te bouwen, met een opnamestudio en een concertzaal. Misschien werd het tijd om dat plan uit de kast te halen.
Net zomin als wij vandaag het aanzien en de roem van Schoepen nog goed kunnen inschatten, kunnen we ons nog inbeelden dat Bobbejaanland in de jaren zestig echt wel de Wild West in de Kempen was. Meer dan een grote zwemvijver, een strand en een katrol om van de heuvel af te glijden, was het niet. Maar er was de variétézaal natuurlijk, waar het allemaal om te doen was. 'Op hoogdagen gaf vader hier tot vijf shows per dag', vertellen Jacky en Tom. 'De mensen werden met bussen aangevoerd.'
Bobbejaan, die met zijn gezin in 'de ranch' op het domein leefde, was de levende attractie. Hij zong, floot, jodelde, speelde instrumenten en onderhield het publiek met een goedgeplaatste mop. Zijn glitterpakken waren van de hand van Manuel, de kleermaker van Elvis en Johnny Cash. Zijn podium deelde hij met coming stars als Will Tura, Louis Neefs en Rocco Granata. Na afloop kon je hem van op zijn paard al eens zijn lassokunsten zien demonstreren. Of reed hij in zijn witte met stiernhoorns versierde Pontiac Bonneville door het park.



Als je vandaag tussen de Typhoon en de Sledgehammer laveert, lijken die grand old days ver weg. Vanaf 1975 werd naast de concertzaal ook het pretpark uitgebouwd. 'Het begon met een draaimolen en een reuzenrad', vertelt Jacky. 'En voor je het weet ben je vertrokken. Je zit in een tornado waar je niet meer uit kan. Het publiek verwachtte elk seizoen iets nieuws. Dan kan je niet meer terug.'
De Schoepens runden Bobbejaanland als een familiebedrijf. Josée deed de kassa - elke frank die het park binnenkwam, ging door haar handen en werd drie keer omgedraaid. Ze tapte en diende op in de zaal, vooraleer ze het podium beklom voor enkele duetten met haar echtgenoot - ze had zelf nog de eerste prijs behaald in het Brusselse conservatorium met Bach-uitvoeringen. Ook de kinderen werden van jongsaf ingeschakeld. 'In de week zaten we op kostschool, maar in de weekends en de vakanties hielpen we mee', vertellen Jacky en Tom. 'We stonden aan de wildwaterbaan of regelden het verkeer op de parking. Het was werken, werken, werken, zeven dagen op zeven. Maar wij vonden dat normaal. Bobbejaanland was onze thuis, ons leven.'

Folklore

Terwijl de jaren verstreken en de bezoekersaantallen explodeerden, werd Bobbejaan een radar in zijn eigen machine. Hij bleef dagelijks zijn show opvoeren, maar het artistieke raakte in de verdrukking voor het zakelijke. Zijn grote muzikale erfenis raakte vergeten, geridiculiseerd zelfs. Zijn fluit- en jodelnummers werden een folkloristische attractie. Het publiek kwam vooral voor de loopings en de carrousels. De Vlaamse countrykoning stak zijn energie in het management van het park. En zo werd de zingende cowboy een zakenman met cowboyhoed.
'Soms had hij er spijt van', zegt Jacky. We wandelen over de zee van klinkers die het strand van weleer heeft ingepalmd. 'Dan ging hij op het strand zitten huilen. Stiekem, terwijl niemand het zag. Het was keihard werken. Onmenselijk soms. Als er iets fout liep, riep hij aan tafel: 'Ik stop ermee. Ik verkoop de boel.' Maar dan herpakte hij zich weer.' 'Ach ja, is dat niet het verhaal van elk familiebedrijf?', relativeert Tom. 'Die eeuwige vraag of je het wel vol kan houden? Of je de hele zwik niet beter zou verkopen?'
'Al van midden jaren tachtig was daar sprake van', herinnert Jacky zich. 'Maar dat was niet zo vanzelfsprekend. Ondertussen waren mijn tante en drie van de vijf kinderen officieel in dienst. We hadden 400 man personeel. Wij hadden met die mensen een band. En de zaak bleef maar groeien. Je laat dat zomaar niet los.'
En toch werd dat in het begin van de jaren 2000 een noodzaak. Bobbejaan liep al tegen de tachtig aan, zijn vrouw was in de zeventig. Hij had darmkanker overwonnen, maar sukkelde nog steeds met zijn gezondheid. In 2004 zwollen de geruchten aan dat de familie Bobbejaanland zou verkopen aan de Spaanse pretparkengroep Parques Reunidos. Het geboden bedrag zou waanzinnig groot zijn geweest. Tot vandaag wordt daarover gespeculeerd.
'We zaten met bijna 900.000 bezoekers op het hoogtepunt van ons succes', zegt Jacky, die toen de dagelijkse leiding in handen had. Het park was door Test-Aankoop uitgeroepen tot een van de beste van Europa. 'We konden onszelf nooit meer overtreffen. Het was volgebouwd, er stonden drie gloednieuwe attracties. Bovendien zag je in de sector van de pretparken een concentratiebeweging naar steeds grotere groepen. Als familiebedrijf moest je concurreren met de Six Flags van deze wereld. Dat speelde allemaal mee om toe te happen. Het moment was gewoon rijp.'

Heiligdom





Maar de familie mocht dan wel 'incasseren en binnen zijn', een opluchting was dat allerminst. Al snel bleek de nieuwe overnemer - een commerciële groep die wereldwijd een zeventigtal pretparken uitbaat - er een compleet andere visie op na te houden. Tegen het einde van 2004, een dik half jaar na de overname, werd Jacky van de ene dag op de andere de laan uit gestuurd. In zijn plaats kwam Rudi Rasschaert in het zadel, die voorheen Mini-Europa en Océade leidde. De oude organisatiestructuur werd hertekend en een groot deel van het personeel werd de laan uit gestuurd.
'Mensen die hier al decennia werkten, verloren hun job', zeggen de twee broers. 'De theaterzaal werd gesloten. Net als het museum over onze vader. Alles wat naar Bobbejaan Schoepen verwees, werd vakkundig weggehaald.' In het park noch op de website vind je tegenwoordig een verwijzing naar de legendarische cowboy. Alleen de naam van het park bleef.
'Ik begrijp dat niet', zucht Tom, die in 2008 samen met zijn vader de plaat 'Bobbejaan' uitbracht - met oude nummers en gastoptredens van onder meer Daan en Geike Arnaert - en daarmee de culturele rehabilitatie van Bobbejaan Schoepen aanwakkerde. Hij neemt me mee naar zijn ouderlijk huis aan de rand van het park. Zijn moeder woont er nog steeds, ze krijgt het vruchtgebruik tot haar overlijden.
Tom troont me de trap op naar het heiligdom van zijn vader: een kamer met een lange wand waar tientallen glitterkostuums hangen. Daaronder verschillende paren cowboyboots. Een deur verder ligt de studio waar Bobbejaan drie jaar geleden zijn laatste plaat opnam. 'Hoe kan je als marketeer zo dom zijn om met die hele erfenis niets te doen? Die aura die rond mijn vader hing, dat was het unieke van dit park. Die familiale arbeidsethos ook. Hoe kan je dat zomaar verkwanselen?'
Jacky heeft een behoorlijk prozaïsche uitleg voor de zaak. 'Die Spanjaarden hebben de ziel van deze plek nooit gevat. Voor hen is dit een zoveelste park in hun portefeuille, waar ze hun kille calculaties op loslieten. Ja, ze hebben de brutowinst gevoelig verhoogd. Maar dat is niet moeilijk als je de helft van je personeel ontslaat, verschillende zalen sluit en amper nog investeert. Zo had ik het ook gekund. Maar je kan de mensen niet blijven ringeloren. Op een dag moet je weer investeren. Ze hebben hier sinds 2004 één attractie bijgezet, met de tweede zijn ze nu bezig. Voor de rest hebben ze vooral dingen weggehaald. Ze hebben Bobbejaanland al die jaren louter als een melkkoe beschouwd.'

Abonnement

In 2007 kwam Parques Reunidos in handen van de private-equitygroep Candover. Winst maken werd meer dan ooit de drijfveer. Volgens de broers Schoepen ging het sindsdien alleen maar bergaf met het park. Ze noemen het verwaarloosd. 'Kijk naar die klinkers', zegt Jacky. 'Die zitten vol betonspatten. Kijk naar de muurtjes. Naar de zitbanken. In onze tijd werden die geverfd en gebeitst. Nu bladdert de verf gewoon af.' Het doet zichtbaar pijn het familiale levenswerk in dergelijke staat aan te treffen.
'Weet je waar ze wel goed in zijn?', zegt Jacky. 'In merchandising. De souveniershop kon beter in onze tijd. Dat hebben zij terecht veranderd. Maar het is te ver doorgeschoten. Nog voor je het park binnen bent, passeer je tien winkeltjes en eetstandjes. Ze rammen het door je strot. Dat noemen ze dan modern beheer. Sorry, maar ik noem dat de mensen het geld uit hun zakken kloppen.'



De broers schoepen: 'Bobbejaanland is melkkoe geworden'
Jacky en Tom Schoepen (vlnr): 'De nieuwe uitbater heeft de ziel van Bobbejaanland nooit gevat. Hoe kan je als marketeer zo dom zijn om met die hele erfenis niets te doen?'


Jacky loopt hier duidelijk niet helemaal op zijn gemak rond. Na zijn ontslag raakte hij verwikkeld in een rechtszaak met de nieuwe uitbaters. Sindsdien is hij 'de vijand', zegt hij. 'Enkele jaren geleden dwong Rasschaert me toegang te betalen, toen ik op een middag met mijn moeder door het park liep. Ik heb toen een abonnement gekocht. Ik kan toch niet iedere keer een ticketje kopen als ik mijn moeder wil bezoeken?' Zijn ogen spuwen vuur als hij het vertelt.
Het is duidelijk dat de band van de Schoepens met het land van hun vader nog niet is doorgeknipt. Moeten ze dat niet gewoon loslaten? Aanvaarden dat dit niet meer het familiebedrijf is van weleer? Ze zuchten allebei. 'Misschien wel. Ik heb ook geen problemen met het feit dat ze het anders commerciëler aanpakken', zegt Tom. 'Maar ik kan het niet aanzien hoe ze altijd maar zeggen dat ze respect hebben voor het verleden, terwijl iedereen ziet dat dat niet zo is.'
En hoe zit dat nu met die geruchten? Wil de familie het park terug? Het nieuws dat algemeen directeur Rudi Rasschaert onverwachts opstapt, voedde vorige week de geruchtenmolen dat de Schoepens opnieuw aan zet zouden zijn. Jacky ontkent niet dat hij er wel zin in heeft. Maar hij blijft realistisch: 'Ik heb eens gepolst, dat is waar, toen er in oktober vorig jaar sprake van was dat Candover Parques Reunidos opnieuw van de hand zou doen. Maar ik ben alleen geïnteresseerd in Bobbejaanland. En enkel als ik het voor een prikje kan kopen. Alleen vrees ik dat ze niet zo snel geneigd zijn afzonderlijke delen van de groep te verkopen.'
Wat niet wegneemt dat Jacky blijft dromen, ook al heeft hij zijn handen vol met zijn nieuwe zaak in zonnepanelen. 'Je hebt de voorbije jaren een beweging gezien naar almaar grotere, commerciële spelers. Bobbejaanland was het laatste Belgische familiebedrijf in de sector. Maar wie zegt dat die trend doorzet? Ik denk dat mensen weer snakken naar de persoonlijke aanpak. Als je nu in een pretpark komt, krijg je overal hetzelfde geserveerd, alleen het sausje verschilt. Ik denk dat het publiek dat doorheeft. En dat het ook heimwee heeft naar die ziel van weleer.'
Zijn ogen blinken. Dit park zit onder zijn huid. Het zit in zijn genen. Letterlijk.
Heimwee naar Het Plezantste Land
Met de zonen van Bobbejaan op zoek naar de vergane glorie van een familiepark

INE RENSON, lichtaart

-------------
© 2011 Mediafin
Datum publicatie: 19 februari 2011
Bron: De Tijd

Bobbejaan Schoepen is bij het brede publiek gekend als de oprichter van ‘Bobbejaanland’. Samen met zijn echtgenote Josée bouwde hij het familiepark uit tot een internationale trekpleister. Maar Schoepen was ook muzikant, auteur-componist, zanger...



Op 9 juni vindt op het plein aan de Bibliotheek en het Ontmoetingscentrum van Lichtaart de 8ste Bobbejaan Memorial plaats. Dit jaar wordt de Memorial gecombineerd met een inhulding van een kunstwerk ter ere van Bobbejaan. Het programma vindt u...