BOBBEJAAN UPDATES

Muzikant, Auteur, Componist, Zanger en Entertainer, Stichter en bezieler van Bobbejaanland

Met een metroplan De Nachten in (Dead Man Ray & Bobbejaan)

13/01/1999

De editie 1999 van De Nachten wil het verkeer regelen tussen literatuur en pop, poëzie en techno, hiphop en literaire columns. Twee nachten lang tuimelt dit cross-over gebeuren door de deftige Singel. Het programma wordt in de folder gepresenteerd in de vorm van twee metroplannetjes. De Central Line is er vervangen door de Rode Zaal en de Circle Line door Café Het Blije Woord. U kan er rustig overstappen van Dogbowl op Ozark Henry, van de Kakkewieten op Nick Cave, van Vandal X op Ictus, of van Peter Verhelst op de soundtrack van Rosie, live uitgevoerd door John Parish.

Marc Holthof

Nu rinkelt de bel De elektrieke bel En scheurt de vrede van den avond Tot één rinkelende wond Van bange blijheid

zo dichtte Paul van Ostaijen in Music-Hall. Het Van Ostaijenjaar 1996 was voor de organiserende VZW Villanella de aanleiding om met De Nacht van Van Ostaijen, dat later De Nachten werd, te starten. De organisator van het literaire luik, Jeroen Olyslaegers, wil de link met Van Ostaijen opnieuw in de verf zetten. Als men over De Nachten spreekt, heeft men het altijd over cross-over, zegt hij, maar ik vind dat een ongelooflijk gedateerde term die het geheel niet goed typeert. De Nachten zijn uit een andere traditie vertrokken: met Van Ostaijen als centrale figuur aan wie alles werd opgehangen. De Nachten evolueren, maar wij vertrekken nog altijd vanuit die eerste Nacht waarin getracht is de literaire erfenis van Paul van Ostaijen opnieuw sprankelend te maken - ook voor mensen die nog nooit van Van Ostaijen hebben gehoord. De dias met teksten van Van Ostaijen die toen werden geprojecteerd, zullen opnieuw te zien zijn, gecombineerd met teksten van Louis-Paul Boon, naar aanleiding van het Boonjaar. Van Ostaijen en Boon zijn echt de buitenbeentjes van de Vlaamse literatuur. Meer dan vorig jaar wordt de nadruk gelegd op de teksten. Het verschil met het Crossing Border-festival in Den Haag zijn de teksten. Ik heb geopteerd géén singer-songwriters op het programma te zetten, zegt Olyslaegers. Die drukken de schrijvers weg. Wij zoeken naar de combinatie van de verschillende blokken die wij programmeren. Poëzie van H.H. Ter Balkt horen en daarna naar New Wet Kojak luisteren: dat is de echte kruisbestuiving. Wij willen schrijvers niet zomaar vragen: doe nu eens iets met die muzikant, of muzikant doe nu eens iets met teksten. Ik vind het belangrijker op hetzelfde podium Gerrit Komrij en De Kakkewieten te presenteren. Het programma is zo opgezet dat je in elk blok, van pauze tot pauze, heel verschillende contrasten kan uitproberen. Wij hebben sommige auteurs tweemaal gevraagd om ze in een andere context te kunnen presenteren. Mijn droom is dat wij muzikanten en literatoren een jaar vooraf met elkaar in contact kunnen brengen. Maar het is moeilijk mensen te verleiden enkel en alleen voor een optreden tijdens De Nachten. Verrassingen in de supermarkt In totaal presenteren wij zon zestig acts. Dat supermarktaspect is op zich niet interessant. Het programma is ook inhoudelijk bijgeschaafd. Vandaar dat Nick Cave een plek krijgt in het programma, en niet de hoofdplek. Natuurlijk is hij belangrijk: je ziet hem zelden solo optreden, hij heeft een heel sterke roman geschreven (And the ass saw the angel) en hij is op vrijdag ongetwijfeld de mega-attractie. Hij zit op een plaats in het programma waar hij tot zijn recht komt, maar wordt niet als top of the bill uitgespeeld. Tegenover vorig jaar is er nog meer te zien en horen op De Nachten: vrijdag is het programma tot een volledige dag uitgebouwd, de podia zijn beter gestructureerd. Op het trappenpodium treden kleine bandjes in allerlei genres op: techno, hiphop, pure rock. Olyslaegers: De foyer van de Rode Zaal wordt vrijdag Café Het Blije Woord, waar ik twee columnisten en twee dichters bij elkaar heb gezet, en dat op zaterdag gewijd is aan spoken word in de Angelsaksische traditie. Ik heb Gerrit Komrij gevraagd, omdat hij het onlangs in een tekst sterk en gefundeerd opnam voor rap met Nederlandse teksten. Perfect dus, om hem te vragen. Tussen de keuzes voor het literaire luik zitten enkele verrassingen. De als intellectualistisch aangeschreven dichter Dirk van Bastelaere bijvoorbeeld met een project rond de Zapruderfilm over de moord op JFK. Olyslaegers: Het is een heel interessant project. Van Bastelaere heeft voor een klein publiek al eens stills uit de Zapruderfilm getoond en daartussen teksten gebracht. Dirk wordt niet zo vaak gevraagd voor dit soort projecten. Sommige van zijn apocalyptische gedichten horen echter op De Nachten thuis: het is een stortvloed van beelden waarvoor je het werk van deconstructiepaus Paul de Man niet moet hebben gelezen om de schoonheid ervan te appreciëren. Een ander buitenbeentje in het programma is de Nederlandse dichter Jef Rademaekers, beter bekend als de bedenker van tv-programmas als de Pin-Up Club en Klasgenoten. Olyslaegers: Rademaekers heeft een eigenaardige positie in het medialandschap. Hij heeft een mediagevoeligheid ontwikkeld die fascinerend is. In zijn kritiek op VTM en VRT legt hij de nadruk op kwaliteit in televisie, en combineert dat met een bijna elegische poëzie. Zulke figuren moet je koesteren: ik hou van onvoorspelbaarheid van dergelijke schuinsmarcheerders. Ik ben heel nieuwsgierig naar wat hij gaat doen op het podium. Oscar van den Boogaard werd bekend in Vlaanderen met zijn 1001 Notities in De Standaard der Letteren. Hij is er nu misschien wel de sterkste columnist, of mini-essayist. Van den Boogaards teksten imponeren door hun afstandelijke intimiteit. Wat gebeurt er als je iemand die elke maand de lezers over zijn schouder laat meekijken op een podium zet voor enkele honderden mensen?, vraag Olyslaegers zich af. Hetzelfde met Miguel Declercq. Zijn sonnetten uit Person@ges zijn technisch schitterende poëzie, maar zal het publiek overstag gaan voor de muzikaliteit van het werk van iemand die begin de twintig is? Eigen café (zonder bier) Villanella en 5 voor 12 investeren ook in enkele nieuwe projecten. De soundtrack van de film Rosie van Patrice Toye werd gemaakt door John Parish (PJ Harvey). Op De Nachten doet Parish het, op uitnodiging van Villanella, live over. Olyslaegers: Parish is ongelooflijk veelzijdig. Hij heeft zelf voorgesteld een groep samen te stellen om de soundtrack live te spelen. Het is een echt sterrenclubje geworden met onder meer gitarist Adrian Utley van Portishead, zangeres Alison Goldfrapp van Tricky en Mauro Evil Superstar Pawlowski. Het is - op één optreden in Paradiso in Amsterdam na - een compleet uniek project. Dead Man Ray zorgt dan weer voor muziek bij Bobbejaan Schoepens cultfilm Café zonder Bier uit 1961. Het project gaat in première tijdens De Nachten, daarna is het te bekijken in Amsterdam, Brussel, Gent, Brugge, Tongeren en Berchem. Olyslaegers: Dat is echt een fantastische combinatie, een gouden greep. Dead Man Ray gaat sowieso heel intelligent om met popmuziek. Maar nu gaan ze een stap verder: nu gebeurt dat ook met de Vlaamse populaire muziek. Zonder op de kitschtoer te gaan: je voelt duidelijk dat zij respect hebben voor Bobbejaan Schoepen. De film is nu uit op koopcassette, maar zij gebruiken de Engelse versie die "At the drop of a head" heet. De film is nooit gedubd, maar twee keer opgenomen: één keer in het dialect, en een tweede keer, met dezelfde acteurs die dezelfde scènes spelen, in het (Antwerps) Engels. Het is een hilarische film, de meest ontspoorde prent uit de Vlaamse cinema, die zijn tijd ver vooruit was op het gebied van absurde humor. De humor die in de muziek van Dead Man Ray zit - je gebruikt niet voor niets het woord trottinet in een Engelse tekst - komt met deze film volop aan de oppervlakte.

Dode dichters

Heel wat schrijvers zijn niet vertegenwoordigd op De Nachten. Omdat ze dood zijn, er niet passen of omdat ze erin verloren zouden lopen. Maar de stemmen van dode schrijvers als Boon, Walschap, of Maurice Gilliams zijn wel present. Jean-Pierre Rondas van Radio 3 selecteerde een serie markante schrijversstemmen. De stemmen werden op DAT gezet en aan deejays en muzikanten gegeven. Ze konden ermee aan het sampelen gaan of ze in een soundscape volledig laten horen. Het resultaat van dit deejays muteren de letteren wordt een verrassing. Olyslaegers: Het is hetzelfde principe: wat gebeurt er als je A in context B zet? Ontstaat er dan iets nieuws, of wordt A scherper omlijnd, of komt precies de context naar voren? Nicole Blackman, de revelatie van vorig jaar, brengt met Mark Blasquez (Flood, Skiny Puppy) een nieuw programma. De dark lady van The Golden Palominos is - met Nick Cave - een van de weinigen die echt probleemloos te paard zit op zowel muziek als literatuur. Olyslaegers: Ze doet dat op een heel fascinerende manier. De context verandert altijd: ze leest haar teksten alleen voor, ze treedt, zoals vorig jaar op met Scanner, nu komt ze ook met Mark Blasquez. Dat wordt heel donkere ambient. Onverwacht is ook het optreden van klassieke groepen als Champ dAction en Ictus. Olyslaegers: Wij wilden de link tussen techno en elektronica sterker maken. Wij wilden techno een geheugen geven en geluidsexperimenten uit de jaren vijftig en zestig die hun tijd ver vooruit waren, in een context plaatsen. Ictus brengt een compositie van David Shea, maar ook werk uit die beginperiode. Wij hadden aanvankelijk een dergelijk programma in de Blauwe Zaal gezet, tot wij merkten dat wij te consequent bezig waren en het thematisch te beknellend werd. Wij hebben dan de zaak weer uiteen geschroefd. Groepen als Champ dAction, Boenox en Ictus zorgen voor heel eigenzinnige plekken midden in het programma. Het is immers onze bedoeling contexten aan te bieden waarbij toevallige botsingen van muziek en literatuur ontstaan.

De Tijd
13/01/1999

Bobbejaan Schoepen is bij het brede publiek gekend als de oprichter van ‘Bobbejaanland’. Samen met zijn echtgenote Josée bouwde hij het familiepark uit tot een internationale trekpleister. Maar Schoepen was ook muzikant, auteur-componist, zanger...



Op 9 juni vindt op het plein aan de Bibliotheek en het Ontmoetingscentrum van Lichtaart de 8ste Bobbejaan Memorial plaats. Dit jaar wordt de Memorial gecombineerd met een inhulding van een kunstwerk ter ere van Bobbejaan. Het programma vindt u...